Home  > 
Diagnostiek  >  ANCA

ANCA testen

Inleiding

Bij een aantal vormen van vasculitis worden in het bloed ANCA gevonden. Dat is bij:

  • Granulomatose met PolyAngiitis (GPA - vroeger de ziekte van Wegener genoemd) (bijna altijd) ,
  • microscopische polyangiïtis (MPA) (meestal),
  • EGPA (Eosinofiele Granulomatose met PolyAngiitis)( vroeger het Churg-Strauss syndroom genoemd (in ongeveer de helft van de gevallen)
  • en bij necrotizerende crescentische glomerulonefritis, dat is een vasculitis die beperkt is tot de nieren.

De ANCA-test wordt gebruikt bij de diagnose van deze ziekten. De test kan ook worden gebruikt om te controleren of de behandeling aanslaat en om nieuwe opvlammingen te signaleren.  ANCA komen niet voor bij de andere vormen van systemische vasculitis.

Wat zijn ANCA

ANCA (anti neutrofiel cytoplasmatische auto-antistoffen) zijn autoantistoffen. Autoantistoffen zijn gericht tegen het lichaam zelf. Normaal gesproken zou een antistof gericht moeten zijn tegen een indringer van buiten het lichaam. De ANCA is meestal gericht tegen enzymen in het celvocht (cytoplasma) van een bepaalde groep van witte bloedcellen, de zogenaamde neutrofiele granulocyten. Meestal gaat het om de enzymen proteïnase 3 (PR3) of myeloperoxidase (MPO). Dit zijn enzymen die eiwit splitsen en ongewenste bacteriën kunnen vernietigen.

Er zijn twee soorten ANCA:

c-ANCA 

De c-ANCA is de cytoplasmatische ANCA.

De c-ANCA wordt vooral gevonden bij GPA en vaak ook bij EGPA/(Churg-Strauss).

De c-ANCA draagt haar naam omdat bij een IIF test (zie hiernaast) met name het cytoplasma tussen de lobben van de celkern oplicht.

 

 p-ANCA 

De later ontdekte p-ANCA is de perinucleaire ANCA. 

Hierbij licht bij een IIF test vooral de ring om de celkern van de witte bloedcellen op
(peri =rondom nucleair = celkern).

De p-ANCA wordt vooral gevonden bij MPA.

 

 

Bij gezonde mensen komen deze auto-antistoffen, ANCA, normaal gesproken niet voor.

Het is niet bekend waarom ANCA ontstaan. We weten wel dat ze een belangrijke rol spelen bij het ontstaan van de hierboven genoemde vormen van systemische vasculitis.                

De ANCA-test

De ANCA-test meet de hoeveelheid ANCA in het bloed. De ANCA wordt van oorsprong gemeten met een indirecte immuun fluorescentie test (IIF-test). Op een microscoopglaasje geplakte granulocyten (witte bloedcellen) worden een tijdje op de geschikte temperatuur in serum geïncubeerd. Serum is de vloeistof die overblijft als alle cellen en stollingseiwitten uit het bloed zijn gehaald.

De antistoffen binden zich aan de granulocyten. Als dan een fluoriserende stof wordt toegevoegd, is onder de microscoop een specifiek kleurpatroon te zien.

Bij gezonde mensen en bij patiënten met andere ziekten zal over het algemeen geen kleuring optreden, omdat er dan géén ANCA aanwezig zijn.

ANCA komen ook voor bij enkele andere ziekten, zoals reumatoïde artritis. Deze ANCA zijn echter niet gericht tegen proteïnase 3 (PR3) of myeloperoxidase (MPO), maar vooral tegen lactoferrine.

De IIF-test (de normale ANCA-test) kan géén onderscheid maken tussen deze verschillende enzymen, en zal daardoor onvoldoende aangeven of er sprake is van bijvoorbeeld reumatoïde arthritis of systemische vasculitis. In de meeste gevallen (± 90%) zal het wel gaan om een vorm van systemische vasculitis.

Meer zekerheid over de aard van de aandoening geeft de ELISA-test, in combinatie met de IIF-test. Met de ELISA-test kunnen namelijk de antistoffen tegen proteïnase 3 en myeloperoxidase aangetoond worden. Deze antistoffen komen alléén bij systemische vasculitis voor. De ELISA-test wordt hier niet zo vaak voor gebruikt, omdat ze wat duurder is en niet alle laboratoria kunnen deze test uitvoeren.

ANCA en de ziekteactiviteit

Bij ANCA testen wordt de ziekteactiviteit bepaald middels de zogenaamde IIF-titer. Hierbij wordt het serum telkens iets verder verdunt om te kijken bij welke verdunning nog antistoffen aantoonbaar zijn.

Als regelmatig wordt gecontroleerd hoe het is met de hoeveelheid ANCA in het bloed van een patiënt, dan is dat een goede maat voor het verloop van de ziekteactiviteit. Een dalend ANCA-niveau in het bloed geeft meestal aan dat de medicijnen vat op de systeemvasculitis krijgen. De ziekte wordt langzamerhand tot rust gebracht. Een stijgend ANCA-niveau geeft daarentegen meestal een sterker wordende ziekteactiviteit aan. De medicatie tijdens de behandeling wordt afgestemd op de klachten die de patiënt heeft, de bloeduitslagen en het verloop van de ANCA-waarden.


De ANCA-waarden van twee verschillende patiënten zijn meestal niet met elkaar te vergelijken. Je kunt daardoor niet zeggen dat, wanneer het ANCA-niveau van de ene patiënt hoger ligt dan van een andere patiënt, de eerste patiënt zieker is dan de tweede patiënt. Dit heeft te maken met het feit dat de ANCA-waarde niet automatisch gemeten wordt. Het meten van de ANCA is mensenwerk, waardoor er een verschil kan zijn tussen laboratoria. Maar ook is niet elke patiënt even gevoelig voor ANCA. De ene patiënt kan bij eenzelfde ANCA-niveau meer ziekteverschijnselen hebben dan de andere.

ANCA en de voorspelling van opvlammingen

Onlangs is onderzocht of de ANCA-waarde gebruikt kan worden om opvlammingen van de ziekte te voorspellen en op basis daarvan alvast te behandelen. Op die manier wilde men proberen te voorkomen dat ziekteverschijnselen optreden. Daarmee zou dan schade aan organen als gevolg van de opvlammingen, of zelfs overlijden, voorkomen kunnen worden.

Uit het onderzoek bleek dat er bij de meeste patiënten sprake was van een stijging van de ANCA, voordat ze een opvlamming kregen. Er is gekeken of deze informatie kon helpen bij het vroegtijdig behandelen van een opvlamming. Men behandelde patiënten met een stijging van de ANCA een tijdje met azathioprine (Imuran) en prednisolon, om te voorkomen dat ze een opvlamming kregen. Dat werkte wel, maar slechts voor de korte termijn. Helaas liepen deze patiënten wat later, als met de medicijnen gestopt was, alsnog een grote kans om een opvlamming te krijgen. De kortdurende behandeling met azathioprine en prednisolon stelde de opvlamming voor een groot deel van de patiënten dus alleen maar uit.

Uit eerder onderzoek is gebleken dat als patiënten bij een ANCA stijging met cyclofosfamide (Endoxan) en prednisolon worden behandeld om een opvlamming te voorkomen, dat meestal wel lukt. Specialisten vinden dit echter een erg zware remedie. Er zijn namelijk ook patiënten waarbij de ANCA stijgt zonder dat er een opvlamming optreedt. De patiënt krijgt dan helemaal geen ziekteverschijnselen. Deze patiënten zouden zo onnodig met het middel Endoxan behandeld worden. En Endoxan heeft veel schadelijke bijwerkingen, het middel zou in dat geval erger zijn dan het risico op de kwaal.

 

Bron: De oorspronkelijke tekst van dit artikel is geschreven voor de documentatiemap van de Vasculitis Stichting en tot stand gekomen in samenwerking met de Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg en de Deutsche Nierenstiftung.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 17 juli 2016 

NIEUWS

Succesvol Ondernemen met GPA

2018-11-25

Dat onze oud-voorzitter en huidig bestuurslid jan Veenendaal een sociaalvoelend mens is blijkt niet alleen uit zijn werk als vrijwilliger voor onze stichting maar ook uit de bijzondere manier waarop hij zijn bedrijf Lightweight Containers heeft ingericht. Op 19 november werd het verkozen tot het Vitaalste Bedrijf van Nederland. 

Lees meer

Open Source Publicatie Wordt Verplicht

2018-09-20

Vanaf 1 januari 2020 moeten alle wetenschappelijke publicaties, die mede met overheidsgeld tot stand zijn gekomen, voor iedereen gratis toegankelijk zijn. 

Lees meer

Belangrijk Onderzoek naar Afweersysteem

2018-07-26

De Samenwerkende Gezondheidsfondsen (SGF) hebben 15 miljoen euro uitgetrokken voor onderzoek naar het afweersysteem.
Het doel is om uiteenlopende ziektes waarbij het afweersysteem ontregeld is, zoals bij vasculitis, kanker, reuma en MS, beter te begrijpen en te bestrijden. 

Lees meer

NIEUW: Amsterdam UMC

2018-06-15

De twee Amsterdamse academische ziekenhuizen (AMC en VUmc) gaan samenwerken onder één naam en een nieuw logo: Amsterdam UMC

Lees meer

Nieuw Behçet Onderzoek

2018-06-12

Nieuw Nederlands wetenschappelijk Behçet-onderzoek klaar om van start te gaan.

Lees meer

Subsidie Nierstichting voor LUMC

2018-04-18

Dr. Onno Teng van het LUMC krijgt € 375.000  voor zijn onderzoek naar nierpatiënten die een nierontsteking hebben als gevolg van een auto-immuunziekte. 

Lees meer

Vraag het de patiënt !

2017-12-21

De Patientenfederatie Nederland heeft de vaste kamercommissie voor VWS een brief gestuurd die ervoor pleit om vooral ook de patiënt te betrekken bij het bepalen van kwaliteit in de zorg.

Lees meer

Schijf met persoonsgegevens mogelijk ontvreemd

2017-12-21

Patiëntenfederatie Nederland is sinds november een externe harde schijf kwijt. Op de schijf staan eigen bedrijfsgegevens en gegevens van de 25 duizend panelleden van de Patiëntenfederatie.

Lees meer

Medicijnen in de EU

2017-10-25

Edith Schippers vindt dat fabrikanten moeten worden verplicht om hun medicijnen aan alle EU lidstaten aan te bieden. 

Lees meer

Chinar Rahmattulla: Summa Cum Laude

2017-09-29

Onze vrijwilligster en redactrice van de Vascuzine Chinar Rahmattulla studeerde vandaag in Leiden SUMMA CUM LAUDE af in de geneeskunde !

Lees meer

AMC Voorlichting Vasculitispatiënten

2017-09-18

Op woensdagavond 18 oktober organiseert het Vasculitiscentrum AMC samen met de afdelingen reumatologie en nefrologie van het VUMC een patiëntenavond in het AMC.

Lees meer

Uw contributie declareren?

2017-06-21

Of dat kan hangt af van welke polis u heeft bij welke verzekeraar. Als u alleen een basisverzekering heeft zal het niet lukken. Maar als u een aanvullende polis heeft zou het zo maar eens kunnen...

Lees meer

Kenniskaart Vasculitis voor Noordwest Ziekenhuisgroep Alkmaar On Line

2017-04-24

Na die van het Meander MC in Amersfoort en het Erasmus MC in Rotterdam, staat nu ook de kenniskaart voor de Noordwest Ziekenhuisgroep Alkmaar online.

Lees meer

Met wie heeft u een appeltje te schillen?

2017-03-17

Deze week startte het Nationale Zorgnummer de actie  'Met wie heeft u een appeltje te schillen?' Wat doe je als je een probleem hebt met werkgever, zorgverzekeraar of arts? 

Lees meer

Maligniteiten

2016-12-08

Belangrijke publicatie van twee van onze redactieleden: Emma van Daalen en Chinar Rahmattulla.

Lees meer

10 jaar nieuw leven

2016-11-15

Een van de sprekers op de Landelijke Dag 2017 is de longarts Prof. dr. Marjolein Drent. Ze vroeg ons om aandacht voor een mooie film over twee zussen die beiden een dubbele longtransplantatie meemaakten.

Lees meer

Advies aan de Tweede Kamer

2016-11-04

Dianda Veldman, directeur Patiëntenfederatie Nederland‘: ‘Financier patiëntenorganisaties uit premiegeld en niet langer uit algemene middelen’.

Lees meer

Digitale inzage dossier

2016-10-27

Minister Schippers trekt de komende 3 jaar 105 miljoen euro uit zodat patiënten zelf eenvoudig en digitaal toegang krijgen tot hun gegevens bij het ziekenhuis.

Lees meer

Eigen verantwoordelijkheid

2016-08-15

Het gerechtshof in Den Haag bepaalde deze maand dat een patiënt altijd zelf moet controleren of zijn zorgverzekeraar een behandeling vergoedt.

Lees meer

Expertise UMCG en AMC

2016-07-19

Commissie oordeelt positief over definitieve erkenning AMC en UMCG als expertisecentrum voor vasculitis.

Lees meer

Vasculitis Expertisecentrum Amsterdam

2016-06-07

Op de website van het AMC is nu een aparte sectie voor het Vasculitis Expertisecentrum Amsterdam.

Lees meer

Lareb Bijwerkingen App

2016-02-03

Lareb heeft de Bijwerking App gelanceerd. Naast het melden van bijwerkingen kunt u nieuws over bijwerkingen ontvangen.

Lees meer

Maagzuurremmers

2016-01-25

Het NRC, Medisch Contact en de website Niernieuws kwamen in januari alle drie met het bericht dat 'populaire maagzuurremmers de kans op chronische nierziekte vergroten'. Maar klopt dat bericht wel?

Lees meer

UWV Perspectief

2016-01-06

UWVPerspectief is een platform voor mensen met een uitkering vanwege arbeidsongeschiktheid. Chronisch zieken vinden er veel informatie over ziek zijn en werken.

Lees meer

Nationale Zorgnummer

2015-11-07

In de knel omdat u geen passende zorg en ondersteuning krijgt? Dan is er nu het Nationale Zorgnummer
0900 - 2356780

Lees meer

Transparantie in de zorg

2015-03-03

Helderheid voor de patient over de kwaliteit en de kosten van de zorg. Dat is wat minister Schippers wil in het jaar van de transparantie. 

Lees meer

Second Opinion

2015-01-22

Het aanvragen van een second opinion blijft gewoon verzekerd en er komt ook geen eigen bijdrage in dat verband. 

Lees meer

WORD LID !

Ooit gedacht aan een 2nd opinion?

Bekijk uitslag