Zenuwen

Regelmatig komen zenuwaandoeningen voor in samenhang met systeemvasculitis. De frequentie van deze neurologische verschijnselen ligt bij de ziekte van Wegener bijvoorbeeld tussen de 30 en 40%. Mensen die ook al nierproblemen hebben treft dit vaker dan mensen bij wie dit niet het geval is.

De oorzaak van de afwijkingen ligt in de aantasting van de bloedvaatjes die de zenuwen van bloed voorzien. De zenuwen krijgen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen waardoor ze niet goed kunnen functioneren.

Veel voorkomende aandoeningen zijn die waarbij de perifere zenuwen en de hersenzenuwen zijn aangetast. Daardoor ontstaan onder meer sensorische storingen: doofheid in de vingertoppen en op andere plaatsen en motorische storingen: problemen bij het bewegen van benen, voeten, armen, handen, oogbol. Deze aandoeningen treden niet altijd gelijktijdig op met eventuele andere symptomen van de ziekte. Gemiddeld begint het zo'n negen maanden na het begin van de ziekte

De neurologische verschijnselen als gevolg van zenuwaandoeningen kunnen beperkt worden door de vasculitis te bestrijden. Een deel van de opgelopen schade zal zich niet meer herstellen.

Mogelijkheden voor de behandeling of ter verlichting zijn:

  • medicatie tegen pijn of spierkrampen
  • een operatie aan spieren of gewrichten
  • fysiotherapie/oefentherapie om spierkrampen, contracturen (vastzitten van spieren en gewrichten) of doorbloedingproblemen op te heffen.
    ergotherapie, waarmee de zelfstandigheid in woon-, leef- en werkomstandigheden kan worden vergroot
  • orthopedische schoenen en andere hulpmiddelen, waardoor het lopen en de lichaamshouding kunnen worden verbeterd;
    hulpmiddelen zoals aangepaste scharen, messen, snijplanken zijn in thuiszorgwinkels te koop

 

Over het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale en perifere zenuwstelsel. Het centrale zenuwstelsel wordt gevormd door de hersenen en het ruggenmerg. Het perifere zenuwstelsel bestaat voornamelijk uit zenuwen, die als telefoondraden een verbinding leggen tussen alle delen van het lichaam en het centrale zenuwstelsel. Binnen het centrale zenuwstel¬sel vindt verwerking van de informatie plaats die door de zenuwen is aangeleverd. Het zendt via de zenuw het antwoord terug naar de "beller" die daardoor weet wat hem te doen staat. Dit "telefoonsysteem" van het zenuwstelsel is zo uitgebreid en complex dat het telefoonnet¬werk van de Verenigde Staten erbij in het niet zou vallen.

Het is erg belangrijk dat het zenuwstelsel goed functioneert. Alles wat de mens kan denken en doen is namelijk afhankelijk van een goede werking van dit systeem. De mooiste gedachten, de grootste menselijke prestaties en de meest eenvoudige alledaagse bezigheden zouden niet mogelijk zijn als het zenuwstelsel niet goed zou werken. De natuur heeft er wellicht daarom ook voor gezorgd dat de kwetsbare onderdelen van het zenuwstelsel goed beschermd in het lichaam liggen. De hersenen bijvoorbeeld zijn omgeven door de schedel en het ruggenmerg ligt veilig binnen de wervel¬kolom.

Zenuwen zijn als telefoondraadjes die het lichaam in verbinding stellen met het centrale zenuwstelsel. Over deze telefoondraden lopen twee soorten informatie. Er wordt informatie vervoerd die te maken heeft met beweging (motorische informatie). De spieren in het lichaam kunnen pas bewegen als zij informatie van het zenuwstelsel hebben ontvangen.

Bovendien wordt er informatie vervoerd die te maken heeft met de waarneming (sensibele informatie). Dat kan informatie zijn over wat er gezien, gehoord, geproefd, gevoeld of geroken wordt., maar ook informatie over de stand van het lichaam in de ruimte behoort tot deze vorm.

Als de zenuwen zijn aangetaste worden deze informatiestromen verstoord.

Er zijn meerdere vormen van perifere neuropathie die niet allemaal even vaak voorkomen. De twee belangrijkste vormen zijn mononeuritis multiplex (een aandoening waarbij meerdere zenuwen op verschillende plaatsen in het lichaam zijn aangedaan) en polyneuropathie (een aan-doening waarbij met name de zenuwen in de handen en voeten zijn aangedaan).

Mononeuritis multiplex
In het lichaam lopen een groot aantal verschillende zenuwen die allemaal een ander deel van het lichaam verbinden met het centrale zenuwstelsel. Bij mononeuritis multiplex zijn één of meerdere van deze (perifere) zenuwen aangetast. De afwijkingen aan de zenuwen hoeven niet aan beide zijden van het lichaam gelijk te zijn. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat aan de linkerzijde van het lichaam een zenuw in het been is uitgevallen en aan de rechterzijde een zenuw in het gezicht. In feite kan het elke zenuw in het lichaam treffen en er is dus een groot aantal combinaties mogelijk.

Voorbeelden van zenuwen die relatief vaak aangedaan worden zijn:

nervus peroneus
Deze perifere zenuw verbindt het onderbeen met het centrale zenuwstelsel. De aantasting van deze zenuw verbreekt deze verbinding
(deels). Dit verstoort de motorische informatiestroom, waardoor bepaalde spieren niet goed meer functioneren. Hierdoor ontstaat een klapvoet: tijdens het lopen komt de voet telkens met een klapje op de grond. De verstoring van de informatie¬stroom die te maken heeft met de waarneming, uit zich in een vreemd gevoel in het onder¬been.

nervus femoralis
Deze zenuw loopt vanuit de heup naar de knie. Bij verstoring van de informatiestromen in deze zenuw is het enerzijds onmogelijk om trap te lopen. Anderzijds leidt dit tot een gevoelsstoornis aan de voor¬kant van het bovenbeen.

nervus ulnaris, nervus medianus en nervus radialis
Deze zenuwen verbinden de hand met het ruggenmerg. Door verstoring van de sensibele informatiestroom in deze zenuw ontstaan er gevoelsstoornissen in de hand, de vingers en een deel van de onderarm.

Bij aantasting van de motorische informatiestroom in deze perifere zenuwen kunnen bijvoorbeeld een ‘dropping hand', een ‘predikershand' of een ‘klauwhand' ontstaan. Hieronder is afgebeeld hoe zulke handen er uit zien.

                       
   
                                      
   

De dropping hand

ontstaat bij uitval van de
nervus radialis

 

      De klauwhand 

ontstaat bij uitval van de
nervus ulnaris

 

De predikershand 

ontstaat bij uitval van de
nervus medianus

 

Polyneuropatie
Bij polyneuropathie zijn met name de perifere zenuwen in de handen en de voeten aangedaan. In tegenstelling tot mononeuritis multiplex is bij deze aandoening de uitval van de zenuwen aan beide kanten van het lichaam hetzelfde. De voeten zijn daarbij meestal erger aangedaan dan de handen.

De eerste symptomen van deze aandoening zijn dove gevoelens, prikkelingen en pijnen in de tenen die zich langzaam uitbreiden over de voeten richting onderbenen. Daarna worden de spieren in de tenen en de voeten zwakker. Als de uitval van de zenuwen zich verder uitbreidt, ontstaan ook gevoelsstoornissen in de vingers, handen en onderarmen., met soms ook zwakte van de spieren van de onderarm en de hand tot gevolg. Dit beeld ontwikkelt zich in de loop van enige weken, soms maanden.

 

Uitval van hersenzenuwen
In het lichaam bevinden zich twaalf paar hersenzenuwen. Deze zenuwen vormen voornamelijk verbindingen tussen de hersenen en bepaalde delen van het gelaat (bijvoorbeeld oog, oor, tong). Ook deze zenuwen kunnen bij de ziekte van Wegener worden aangetast. Dit komt niet zo vaak voor als aandoening van perifere zenuwen.

De meest voorkomende zijn:

nervus abducens
Als deze zenuw uitvalt, is het onmogelijk om de ogen naar buiten te draaien. Als een patiënt dan bijvoorbeeld naar links probeert te kijken, draait het rechteroog normaal naar links, maar het linkeroog blijft in het midden staan.

nervus occulomotorius
Als deze zenuw uitvalt, zijn de meeste oogbewegingen niet meer mogelijk. Alleen het naar opzij kijken en het kijken naar de neus zijn nog uit te voeren.

nervus facialis
Deze zenuw heet ook wel de aangezichtszenuw, omdat hij een heleboel spiertjes in het aangezicht van informatie voorziet. Bij uitval van een van deze zenuwen ontstaat een halfzijdige gezichtsverlamming. Dit kenmerkt zich onder meer door een neerhangende mondhoek, een slappe wang en hangende oogleden.

 

Bron: De oorspronkelijke tekst van dit artikel is geschreven voor de documentatiemap van de Vasculitis Stichting en tot stand gekomen in samenwerking met de Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg en de Deutsche Nierenstiftung.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 maart 2013

 

 

 

Nieuws

Bijeenkomsten 2016

2016-04-02

Vijf Regionale Bijeenkomsten gepland tussen 23 april en 4 juni. Meer in het najaar.

Lees meer

In memoriam Hermine Damhuis

2016-02-20

Opnieuw verloren wij veel te vroeg een gewaardeerd vrijwilliger en geliefd medemens.  Hermine Damhuis .

Lees meer

Lareb Bijwerkingen App

2016-02-03

Lareb heeft de Bijwerking App gelanceerd. Naast het melden van bijwerkingen kunt u nieuws over bijwerkingen ontvangen.

Lees meer

Maagzuurremmers

2016-01-25

Het NRC, Medisch Contact en de website Niernieuws kwamen in januari alle drie met het bericht dat 'populaire maagzuurremmers de kans op chronische nierziekte vergroten'. Maar klopt dat bericht wel?

Lees meer

Leven met vasculitis

2016-01-15

De bijeenkomst van 28 nov.zat snel vol en dus hebben we op 16 jan.een tweede  georganiseerd die met 100 deelnemers opnieuw volgeboekt is. Vanwaar die grote belangstelling?

Lees meer

UWV Perspectief

2016-01-06

UWVPerspectief is een platform voor mensen met een uitkering vanwege arbeidsongeschiktheid. Chronisch zieken vinden er veel informatie over ziek zijn en werken.

Lees meer

Bijeenkomst voor recent aangemelde contribuanten

2015-12-21

16 jan 2016 is er een bijeenkomst voor patiënten en hun naasten die zich in de laatste 18 maanden bij ons hebben aangesloten. Ontmoet deskundige internisten, een maatschappelijk werkende en andere patiënten.

Lees meer

Uw zorgpolis voor 2016

2015-11-08

Gewoon mijn huidige verzekering houden of toch overstappen? Enkele praktische hulpmiddelen bij uw keuze.

Lees meer

Cellcept en zwangerschap

2015-11-18

Cellcept (mycofenolaatmofetil) blijkt gevaarlijker bij gebruik voor en tijdens de zwangerschap dan al werd aangenomen.

Lees meer

Vergoedingslijst bereidingen

2015-11-17

De zorgverzekeraars hebben een landelijke vergoedingslijst van apotheekbereidingen vastgesteld die op 1 januari van kracht wordt. Een van de wijzigingen betreft de doseringen van Methotrexaat.

Lees meer

Prof. dr. Cohen Tervaert

2015-11-18

De professor draait nu ook poli in het Maria ziekenhuis te Overpelt, België

Lees meer

Nationale Zorgnummer

2015-11-07

In de knel omdat u geen passende zorg en ondersteuning krijgt? Dan is er nu het Nationale Zorgnummer
0900 - 2356780

Lees meer

Vasculitis in het Erasmus

2015-11-06

Ook de Vasculitis Kenniskaart van het Erasmus MC staat nu on line op expertiseinkaart.nl 

Lees meer

Behçet avond Erasmus

2015-11-06

Ruim 80 deelnemers vonden 29 oktober de weg naar collegezaal 1 van het Erasmus MC voor informatie over Behçet

Lees meer

Nieuw lid CBG

2015-10-02

Annemiek van Rensen is toegevoegd aan het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen voor het Patiënten en consumentenperspectief.

Lees meer

Kenniskaart Meander MC Amersfoort

2015-09-11

Wat kan ik als vasculitispatiëtnt verwachten als ik onder behandeling ben in het Meander MC te Amersfoort?

Lees meer

088 00 22 333

2015-09-01

Met ingang van 1 sept. hebben we een nieuw
telefoonnummer
088 00 22 333 Het wordt bemand door vrijwilligers op werkdagen van 10:00 tot 21:00.

Lees meer

EGPA Studies

2015-08-26

De Amerikaanse patiëntenorganisatie Vasculitis Foundation heeft twee nieuwe projecten gefinancieerd voor onderzoek naar EGPA/(Churg-Strauss)

Lees meer

Meer Aandacht voor Kawasaki

2015-08-18

In nauwe samenwerking met prof. dr. Kuijpers van het Emma Kinderziekenhuis gaan wij onze activiteiten voor deze groep intensiveren.

Lees meer

Transparantie in de zorg

2015-03-03

Helderheid voor de patient over de kwaliteit en de kosten van de zorg. Dat is wat minister Schippers wil in het jaar van de transparantie. 

Lees meer

Second Opinion

2015-01-22

Het aanvragen van een second opinion blijft gewoon verzekerd en er komt ook geen eigen bijdrage in dat verband. 

Lees meer

Cellcept en Myfortic

2014-12-16

Mensen die Cellcept of Myfortic gebruiken of hebben gebruikt, kunnen worden geconfronteerd met ernstige bijwerkingen. Dit schrijven de producenten Roche (Cellcept) en Novartis (Myfortic) in een gezamenlijke brief aan medisch specialisten. 

Lees meer

LSP Meldingen

2014-03-10

Sinds vorige week kunnen patiënten zich abonneren op LSP-meldingen. Zij ontvangen dan automatisch een e-mail als hun medische gegevens beschikbaar worden gesteld of opgevraagd via het LSP. 

Lees meer

Uw mening

Ooit gedacht aan een 2nd opinion?

Bekijk uitslag