Zenuwen

Regelmatig komen zenuwaandoeningen voor in samenhang met systeemvasculitis. De frequentie van deze neurologische verschijnselen ligt bij de ziekte van Wegener bijvoorbeeld tussen de 30 en 40%. Mensen die ook al nierproblemen hebben treft dit vaker dan mensen bij wie dit niet het geval is.

De oorzaak van de afwijkingen ligt in de aantasting van de bloedvaatjes die de zenuwen van bloed voorzien. De zenuwen krijgen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen waardoor ze niet goed kunnen functioneren.

Veel voorkomende aandoeningen zijn die waarbij de perifere zenuwen en de hersenzenuwen zijn aangetast. Daardoor ontstaan onder meer sensorische storingen: doofheid in de vingertoppen en op andere plaatsen en motorische storingen: problemen bij het bewegen van benen, voeten, armen, handen, oogbol. Deze aandoeningen treden niet altijd gelijktijdig op met eventuele andere symptomen van de ziekte. Gemiddeld begint het zo'n negen maanden na het begin van de ziekte

De neurologische verschijnselen als gevolg van zenuwaandoeningen kunnen beperkt worden door de vasculitis te bestrijden. Een deel van de opgelopen schade zal zich niet meer herstellen.

Mogelijkheden voor de behandeling of ter verlichting zijn:

  • medicatie tegen pijn of spierkrampen
  • een operatie aan spieren of gewrichten
  • fysiotherapie/oefentherapie om spierkrampen, contracturen (vastzitten van spieren en gewrichten) of doorbloedingproblemen op te heffen.
    ergotherapie, waarmee de zelfstandigheid in woon-, leef- en werkomstandigheden kan worden vergroot
  • orthopedische schoenen en andere hulpmiddelen, waardoor het lopen en de lichaamshouding kunnen worden verbeterd;
    hulpmiddelen zoals aangepaste scharen, messen, snijplanken zijn in thuiszorgwinkels te koop

 

Over het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel bestaat uit het centrale en perifere zenuwstelsel. Het centrale zenuwstelsel wordt gevormd door de hersenen en het ruggenmerg. Het perifere zenuwstelsel bestaat voornamelijk uit zenuwen, die als telefoondraden een verbinding leggen tussen alle delen van het lichaam en het centrale zenuwstelsel. Binnen het centrale zenuwstel¬sel vindt verwerking van de informatie plaats die door de zenuwen is aangeleverd. Het zendt via de zenuw het antwoord terug naar de "beller" die daardoor weet wat hem te doen staat. Dit "telefoonsysteem" van het zenuwstelsel is zo uitgebreid en complex dat het telefoonnet¬werk van de Verenigde Staten erbij in het niet zou vallen.

Het is erg belangrijk dat het zenuwstelsel goed functioneert. Alles wat de mens kan denken en doen is namelijk afhankelijk van een goede werking van dit systeem. De mooiste gedachten, de grootste menselijke prestaties en de meest eenvoudige alledaagse bezigheden zouden niet mogelijk zijn als het zenuwstelsel niet goed zou werken. De natuur heeft er wellicht daarom ook voor gezorgd dat de kwetsbare onderdelen van het zenuwstelsel goed beschermd in het lichaam liggen. De hersenen bijvoorbeeld zijn omgeven door de schedel en het ruggenmerg ligt veilig binnen de wervel¬kolom.

Zenuwen zijn als telefoondraadjes die het lichaam in verbinding stellen met het centrale zenuwstelsel. Over deze telefoondraden lopen twee soorten informatie. Er wordt informatie vervoerd die te maken heeft met beweging (motorische informatie). De spieren in het lichaam kunnen pas bewegen als zij informatie van het zenuwstelsel hebben ontvangen.

Bovendien wordt er informatie vervoerd die te maken heeft met de waarneming (sensibele informatie). Dat kan informatie zijn over wat er gezien, gehoord, geproefd, gevoeld of geroken wordt., maar ook informatie over de stand van het lichaam in de ruimte behoort tot deze vorm.

Als de zenuwen zijn aangetaste worden deze informatiestromen verstoord.

Er zijn meerdere vormen van perifere neuropathie die niet allemaal even vaak voorkomen. De twee belangrijkste vormen zijn mononeuritis multiplex (een aandoening waarbij meerdere zenuwen op verschillende plaatsen in het lichaam zijn aangedaan) en polyneuropathie (een aan-doening waarbij met name de zenuwen in de handen en voeten zijn aangedaan).

Mononeuritis multiplex
In het lichaam lopen een groot aantal verschillende zenuwen die allemaal een ander deel van het lichaam verbinden met het centrale zenuwstelsel. Bij mononeuritis multiplex zijn één of meerdere van deze (perifere) zenuwen aangetast. De afwijkingen aan de zenuwen hoeven niet aan beide zijden van het lichaam gelijk te zijn. Het kan bijvoorbeeld voorkomen dat aan de linkerzijde van het lichaam een zenuw in het been is uitgevallen en aan de rechterzijde een zenuw in het gezicht. In feite kan het elke zenuw in het lichaam treffen en er is dus een groot aantal combinaties mogelijk.

Voorbeelden van zenuwen die relatief vaak aangedaan worden zijn:

nervus peroneus
Deze perifere zenuw verbindt het onderbeen met het centrale zenuwstelsel. De aantasting van deze zenuw verbreekt deze verbinding
(deels). Dit verstoort de motorische informatiestroom, waardoor bepaalde spieren niet goed meer functioneren. Hierdoor ontstaat een klapvoet: tijdens het lopen komt de voet telkens met een klapje op de grond. De verstoring van de informatie¬stroom die te maken heeft met de waarneming, uit zich in een vreemd gevoel in het onder¬been.

nervus femoralis
Deze zenuw loopt vanuit de heup naar de knie. Bij verstoring van de informatiestromen in deze zenuw is het enerzijds onmogelijk om trap te lopen. Anderzijds leidt dit tot een gevoelsstoornis aan de voor¬kant van het bovenbeen.

nervus ulnaris, nervus medianus en nervus radialis
Deze zenuwen verbinden de hand met het ruggenmerg. Door verstoring van de sensibele informatiestroom in deze zenuw ontstaan er gevoelsstoornissen in de hand, de vingers en een deel van de onderarm.

Bij aantasting van de motorische informatiestroom in deze perifere zenuwen kunnen bijvoorbeeld een ‘dropping hand', een ‘predikershand' of een ‘klauwhand' ontstaan. Hieronder is afgebeeld hoe zulke handen er uit zien.

                       
   
                                      
   

De dropping hand

ontstaat bij uitval van de
nervus radialis

 

      De klauwhand 

ontstaat bij uitval van de
nervus ulnaris

 

De predikershand 

ontstaat bij uitval van de
nervus medianus

 

Polyneuropatie
Bij polyneuropathie zijn met name de perifere zenuwen in de handen en de voeten aangedaan. In tegenstelling tot mononeuritis multiplex is bij deze aandoening de uitval van de zenuwen aan beide kanten van het lichaam hetzelfde. De voeten zijn daarbij meestal erger aangedaan dan de handen.

De eerste symptomen van deze aandoening zijn dove gevoelens, prikkelingen en pijnen in de tenen die zich langzaam uitbreiden over de voeten richting onderbenen. Daarna worden de spieren in de tenen en de voeten zwakker. Als de uitval van de zenuwen zich verder uitbreidt, ontstaan ook gevoelsstoornissen in de vingers, handen en onderarmen., met soms ook zwakte van de spieren van de onderarm en de hand tot gevolg. Dit beeld ontwikkelt zich in de loop van enige weken, soms maanden.

 

Uitval van hersenzenuwen
In het lichaam bevinden zich twaalf paar hersenzenuwen. Deze zenuwen vormen voornamelijk verbindingen tussen de hersenen en bepaalde delen van het gelaat (bijvoorbeeld oog, oor, tong). Ook deze zenuwen kunnen bij de ziekte van Wegener worden aangetast. Dit komt niet zo vaak voor als aandoening van perifere zenuwen.

De meest voorkomende zijn:

nervus abducens
Als deze zenuw uitvalt, is het onmogelijk om de ogen naar buiten te draaien. Als een patiënt dan bijvoorbeeld naar links probeert te kijken, draait het rechteroog normaal naar links, maar het linkeroog blijft in het midden staan.

nervus occulomotorius
Als deze zenuw uitvalt, zijn de meeste oogbewegingen niet meer mogelijk. Alleen het naar opzij kijken en het kijken naar de neus zijn nog uit te voeren.

nervus facialis
Deze zenuw heet ook wel de aangezichtszenuw, omdat hij een heleboel spiertjes in het aangezicht van informatie voorziet. Bij uitval van een van deze zenuwen ontstaat een halfzijdige gezichtsverlamming. Dit kenmerkt zich onder meer door een neerhangende mondhoek, een slappe wang en hangende oogleden.

 

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 maart 2013

 

 

 

Nieuws

Vasculitis Bijeenkomsten

2014-10-04

Op 1 november houdt de Vasculitis Stichting haar bijeenkomsten voor patiënten met MPA, PAN, PCR en Overige Zeldzame Vormen van vasculitis. Plus een bijeenkomst speciaal voor jongeren. Dat gebeurt in Het Kontakt der Kontinenten in Soesterberg.

Lees meer

Niet 1 maar 8 lezingen

2014-10-03

Behalve in Groningen zijn er op 11 oktober ook in de zeven andere UMC’s mini-symposia over het immuunsysteem. Aanmelden kan via de links in dit nieuwsbericht.

Lees meer

Publiekslezing Immuunsysteem

2014-09-23

Het UMC Groningen organiseert zaterdag 11 oktober een (gratis) middag met publiekslezingen over verschillende aspecten van immunologie. 

Lees meer

And the winner is...

2014-08-02

Dr Jan-Stephan Sanders van het UMC Groningen krijgt van ZonMW €160.000 voor onderzoek naar kleine vaten vasculitis. Bovendien krijgt hij €5.000 voor het erbij betrekken van de Vasculitis Stichting. 

Lees meer

Andere Ziekenhuisnota

2014-08-02

Ziekenhuizen moeten voor nieuwe behandelingen die zijn gestart na 1 juni 2014 voortaan een ander soort rekening (nota) opmaken. Dat was voor de NVZ en ZN aanleiding om een nieuwe website te maken met allerlei informatie over de kosten van medische zorg.

Lees meer

Belangrijk DNA Onderzoek

2014-07-09

Prof. Ken Smith van de universiteit van Cambridge UK heeft £ 224.000 gekregen voor onderzoek naar de genen van mensen met PR3-ANCA

Lees meer

Contributie declareren?

Hebt u onlangs de contributie aan onze stichting overgemaakt?  Dan is er een redelijke kans dat u die kosten kunt declareren bij uw verzekeringsmaatschappij. Lees verder om te zien of dat voor u inderdaad het geval is.

Lees meer

Zowel groots als intiem

2014-05-18

Maar liefst 90 deelnemers aan de bijeenkomst Grote Vaten Vaculitis. Druk dus maar dankzij Dr. Brouwer toch ook heel intiem.

Lees meer

Geslaagde bijeenkomst EGPA/(Churg-Strauss)

2014-04-15

Een volle zaal EGPA-patiënten werd zaterdag 10 mei door professor Kallenberg bijgepraat over alle ins en outs van het fenomeen EGPA/(Churg-Strauss). Het was een informatieve, informele en gezellige middag.  

Lees meer

GPA/Wegener Dagen succesvol afgerond

2014-04-15

Op 5 en 12 april vonden er op vijf plaatsen in Nederland bijeenkomsten plaats voor patiënten met GPA/Wegener: in Akersloot, Arnhem, Assen, Ridderkerk en Stein-Urmond.

Lees meer

Medicatiefouten

2014-03-25

Sinds 2007 zijn er zes doden gevallen na het verkeerd voorschrijven van het geneesmiddel methotrexaat, een middel dat ook bij vasculitis nogal eens wordt voorgeschreven.

Lees meer

LSP Meldingen

2014-03-10

Sinds vorige week kunnen patiënten zich abonneren op LSP-meldingen. Zij ontvangen dan automatisch een e-mail als hun medische gegevens beschikbaar worden gesteld of opgevraagd via het LSP. 

Lees meer

De Zorg Veiliger Maken

2014-02-05

'Samen de zorg veiliger maken'. Zo heet de campagne van patiëntenfederatie NPCF die deze week van start is gegaan. Ze begint met een editie van Zorgzine die geheel in het kader staat van hygiëne.

Lees meer

Geneeskundestudenten Vrije Universiteit

2014-01-13

Op 10 januari hebben we als Vasculitis Stichting opnieuw meegedaan aan de bijeenkomst “ Chronische ziekten” voor medische studenten van de VU.

Lees meer

GPA Bijeenkomsten 2014

2013-12-14

GPA patiënten: Uw last-minute boeking: Het kan nog! 
5 april in Arnhem & Ridderkerk
12 april in Akersloot, Assen en Stein-Urmond

Lees meer

Prof. Dr. Cohen Tervaert

2014-01-10

Prof. Dr. Cohen Tervaert start per 16 januari 2014 een polikliniek in de Reinaert Kliniek, een zelfstandig behandelcentrum (ZBC) in Maastricht.

Lees meer

Uw mening

Ooit gedacht aan een 2nd opinion?

Bekijk uitslag