Home  > 
Medicijnen  >  Co-trimoxazol

cotrimoxazol

 werkzame stof:

 merknaam :

 andere merken:

 bijsluiter

 Co-trimoxazol

 CO-TRIMOXAZOL

 Bactrimel, Eusaprim, Sulfotrim, Trimoxol

  

   apothekerslogo

 

Inleiding - Werking 

Co-trimoxazol is een combinatie van een sulfonamide met trimethopriom. Sulfonamiden zijn chemotherapeutica. Dit zijn infectiebestrijdende middelen die geheel van chemische oorsprong zijn. De bekendere antibiotica ("penicilline") zijn van oorsprong afgeleid van antibacteriële stoffen die gemaakt worden door schimmels en gisten. Chemotherapeutica en antibiotica hebben gemeen dat ze allebei bacteriële infecties bestrijden.

In co-trimoxazol is sulfamethoxazol (het sulfonamide) gecombineerd met trimethopriom (een ander chemotherapeutisch middel). Deze combinatie heeft als voordeel dat bacteriën niet snel resistent (ongevoelig) worden tegen het middel. Dit in tegenstelling tot het gebruik van enkelvoudige antibiotica, waar bij langdurig gebruik wel resistentie kan ontstaan (het middel werkt dan niet meer). Daarom kan co-trimoxazol langdurig gebruikt worden. Bovendien is gebleken dat co-trimoxazol goed werkt bij vrij moeilijk bestrijdbare infecties aan de luchtwegen en longen. Jammer genoeg kan een deel van de patiënten niet tegen sulfonamiden en krijgt onplezierige bijwerkingen, waardoor met het gebruik van co-trimoxazol gestopt moet worden (zie bij bijwerkingen).

Co-trimoxazol wordt ingezet bij een primaire vasculitis zoals Granulomatose met PolyAngiitis (GPA) (tot aan 2011 de ziekte van Wegener genoemd) omdat infecties met micro-organismen (bijvoorbeeld bacteriën) vaak voorkomen in de aanloop tot heroplevingen van GPA. Mogelijk zijn deze micro-organismen een medeveroorzaker van de heropleving van GPA. In een onderzoek onder een 80-tal patiënten met GPA is gebleken dat als co-trimoxazol aan GPA-patiënten gegeven werd, het aantal patiënten met opvlammingen van de ziekte vermindert. Het is momenteel onbekend hoe bacteriën de heropleving van de ziekte beïnvloeden. Ook is gebleken dat co-trimoxazol als aanvulling op de normale behandeling goed kan werken wanneer het gaat om hardnekkige vormen van GPA, met name als deze zich in de bovenste luchtwegen bevinden.

De laatste tijd zet men in het begin van de behandeling co-trimoxazol ook nog wel eens in, als de ziekte niet heel erg actief lijkt. Het gaat dan vooral om situaties waarbij de ziekte zich beperkt tot de bovenste luchtwegen. Deze behandeling is minder effectief dan de combinatie endoxan en prednisolon. Daar staat echter tegenover dat de ongunstige lange termijn bijwerkingen van endoxan vermeden worden bij die patiënten waar de behandeling met alleen co-trimoxazol goed werkt. Wanneer er sprake is van ernstige nier- of leveraandoeningen, moet de dosering van co-trimoxazol worden aangepast.

Prednisolon en co-trimoxazol moeten niet samen en zonder cyclofosfamide als behandeling voor actieve GPA worden gegeven om een aantal redenen:

  • Prednisolon alleen (dus zonder cyclofosfamide) is niet effectief voor GPA.
  • Prednisolon maskeert de symptomen waar de patiënt het meest last van heeft, zoals de neusbloedingen en gewrichtsproblemen.
    Daardoor voelt de patiënt zich wel beter, maar ondertussen gaat de vasculitis gewoon door, met name van de inwendige organen (en vooral de nieren).

Co-trimoxazol is alleen geschikt voor behandeling van milde en vooral beperkte gevallen van GPA (dus die gevallen die zich beperken tot het KNO gebied). Eén van de gevaren van co-trimoxazol is dat de ziekte doorgaat terwijl het klinisch beter gaat (ook hier weer om dat met name de KNO klachten goed reageren).  Co-trimoxazol heeft geen enkel effect op vasculitis van bijvoorbeeld de nieren.

Een combinatie van co-trimoxazol met prednisolon, geeft een aantal problemen:

  • Wanneer het ziektebeeld als zodanig ernstig wordt ingeschat dat prednisolon gegeven moet worden, is de kans groot dat de ziekteactiviteit te ernstig is om überhaupt van co-trimoxazol iets te mogen verwachten.
  • De ziekte zal niet onder controle komen en er worden een aantal weken of maanden verloren. De ziekte heeft dan al schade aangericht. Er is dan een aantal weken of maanden prednisolon gegeven voor niets (wel kosten geen baten) en er moet alsnog een volledige prednisolon/endoxan behandeling worden gegeven.
  • Door de prednisolon te combineren met co-trimoxazol zal het heel moeilijk worden te beoordelen of de ziekte reageert. Prednisolon maskeert nl. bijna alles. Het doel van de co-trimoxazol behandeling is juist het vermijden van de toxische effecten van prednisolon/cyclofosfamide nadat deze in de actieve fase hun werk hebben gedaan. Door prednisolon toe te voegen ga je aan dit doel voorbij.

 

Toediening 

Co-trimoxazol wordt in tabletvorm gegeven. Deze tabletten zijn in verschillende sterktes verkrijgbaar (240 mg, 480 mg en 960 mg). Er zit een breukgleuf op, zodat ze nog gehalveerd kunnen worden.

De verhouding tussen sulfamethoxazol en trimethoprim in de tabletten is 5 op 1.

Aanbevolen wordt de tabletten bij voorkeur 's ochtends en 's avonds na de maaltijd in te nemen. De tabletten kunnen op twee manieren worden ingenomen:

  • Geheel of gebroken inslikken met een glas water;
  • Onder goed roeren oplossen in minimaal een half kopje water en opdrinken.


Wie co-trimoxazol gebruikt, moet per dag minstens één liter vocht drinken.
Hierdoor kunnen nierproblemen (zie bijwerkingen) als gevolg van co-trimoxazolgebruik worden voorkomen.

 

Bijwerkingen
De bijwerkingen van co-trimoxazol zijn vooral te wijten aan de sulfonamiden in het middel. Het gaat dan bijna altijd om korte termijn bijwerkingen, die ophouden als met het middel gestopt wordt. In tegenstelling tot bijvoorbeeld cyclofosfamide (Endoxan) zijn er op lange termijn geen schadelijke bijwerkingen bekend.

Ongeveer 10-20% van de gebruikers krijgen in meerdere of mindere mate bijwerkingen wanneer zij co-trimoxazol gebruiken.

Bijwerkingen die voorkomen zijn:

  • Co-trimoxazol kan leiden tot maag-darmklachten zoals misselijkheid en braakneigingen, verminderde eetlust of diarree.
  • Verder kan men last krijgen van ontstekingen van de tong en het mondslijmvlies.

    Deze bijwerkingen hoeven niet direct een reden te zijn om te stoppen met de medicatie omdat ze meestal vanzelf overgaan. Bovendien helpt het als men co-trimoxazol inneemt met eten in plaats van erna. Alleen wanneer deze verschijnselen langdurig aanhouden kan dat aanleiding zijn om met co-trimoxazol te stoppen.

 

  • Andere wel eens voorkomende algemene bijwerkingen kunnen zijn duizeligheid, hoofdpijn, tintelende vingers en zenuwontstekingen.
  • Huiduitslag, maar ook jeuk of bultjes zijn ook een vaker voorkomende bijwerking. Dan moet gestopt worden met de medicatie. De huiduitslag verdwijnt weer als met de medicatie gestopt wordt.
  • Co-trimoxazol maakt de huid extra gevoelig voor UV-licht van de zon of van een zonnebank. Het is niet verstandig om langdurig onbeschermd in de zon te zitten. Bescherming tegen de zon is dan nodig. Dat kan gebeuren met kleding, door onder een zonnescherm te gaan zitten en door insmeren met een zonnebrandcrème met een beschermingsfactor van 15 of hoger.
  • Soms kan het gebruik van co-trimoxazol er toe leiden dat de lever en de nieren slechter gaan werken. Het is dan ook verstandig om regelmatig het bloed te laten testen om de lever- en nierfunctie regelmatig te laten controleren. Deze bijwerkingen verdwijnen wanneer gestopt wordt met co-trimoxazol.
  • Eén van de bijverschijnselen kan kristalurie zijn. Dat wil zeggen dat er korreltjes (kristallen) met de urine worden uitgescheiden. Dit kan pijnlijk zijn. De kristalurie wordt veroorzaakt doordat de sulfonamiden niet goed oplossen en door de nieren via de urine wordt uitgescheiden. Dit is te voorkomen door extra veel te drinken. Doordat in de huidige medicijnen de sulfonamide beter oplost in water dan vroeger, komt dit probleem niet zo vaak meer voor.
  • Verder is van co-trimoxazol bekend dat het de beenmergfunctie kan verminderen bij mensen die daar gevoelig voor zijn. De aanmaak van witte bloedlichaampjes wordt dan geremd. Dit kan uiteindelijk leiden tot agranulocytose. Daarbij is de aanmaak van korrelcellen of granulocyten (een type witte bloedcellen) in het bloed sterk verminderd, waardoor de afweerkracht van het lichaam tegen infecties afneemt. Daarom is het belangrijk dat het bloed regelmatig op het aantal witte bloedcellen gecontroleerd wordt, zoals ook het geval is bij middelen die de afweer remmen zoals endoxan, methotrexaat en azathioprine.
  • Door langdurig gebruik van co-trimoxazol kan de werking van de anti-conceptiepil verminderen.
  • Bij voorgenomen zwangerschap en bij het geven van borstvoeding moet er altijd goed met de specialist worden overlegd over het gebruik van co-trimoxazol.

Bron: De oorspronkelijke tekst van dit artikel is geschreven voor de documentatiemap van de Vasculitis Stichting en tot stand gekomen in samenwerking met de Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg en de Deutsche Nierenstiftung.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 maart 2013

 

 

Nieuws

Najaarsbijeenkomsten 2016

2016-08-18

Er vinden in oktober drie bijeenkomsten plaats voor specifieke patiëntengroepen. Een voor Grote Vaten Vasculitis (GCA/Arteritis Temporalis en Takayasu), een voor EGPA/Churg-Strauss en een voor 'Overige zeldzame vasculitiden'.

Lees meer

Eigen verantwoordelijkheid

2016-08-15

Het gerechtshof in Den Haag bepaalde deze maand dat een patiënt altijd zelf moet controleren of zijn zorgverzekeraar een behandeling vergoedt.

Lees meer

Expertise UMCG en AMC

2016-07-19

Commissie oordeelt positief over definitieve erkenning AMC en UMCG als expertisecentrum voor vasculitis.

Lees meer

Regionale GPA/MPA dagen

2016-06-07

Vrijwilligers hebben eer van hun werk. Opnieuw meer deelnemers dan ooit 

Lees meer

Vasculitis Expertisecentrum Amsterdam

2016-06-07

Op de website van het AMC is nu een aparte sectie voor het Vasculitis Expertisecentrum Amsterdam.

Lees meer

Bijeenkomsten 2016

2016-04-02

Vijf Regionale Bijeenkomsten gepland tussen 23 april en 4 juni. Meer in het najaar.

Lees meer

Lareb Bijwerkingen App

2016-02-03

Lareb heeft de Bijwerking App gelanceerd. Naast het melden van bijwerkingen kunt u nieuws over bijwerkingen ontvangen.

Lees meer

In memoriam Hermine Damhuis

2016-02-20

Opnieuw verloren wij veel te vroeg een gewaardeerd vrijwilliger en geliefd medemens.  Hermine Damhuis .

Lees meer

Maagzuurremmers

2016-01-25

Het NRC, Medisch Contact en de website Niernieuws kwamen in januari alle drie met het bericht dat 'populaire maagzuurremmers de kans op chronische nierziekte vergroten'. Maar klopt dat bericht wel?

Lees meer

Leven met vasculitis

2016-01-15

De bijeenkomst van 28 nov.zat snel vol en dus hebben we op 16 jan.een tweede  georganiseerd die met 100 deelnemers opnieuw volgeboekt is. Vanwaar die grote belangstelling?

Lees meer

UWV Perspectief

2016-01-06

UWVPerspectief is een platform voor mensen met een uitkering vanwege arbeidsongeschiktheid. Chronisch zieken vinden er veel informatie over ziek zijn en werken.

Lees meer

Bijeenkomst voor recent aangemelde contribuanten

2015-12-21

16 jan 2016 is er een bijeenkomst voor patiënten en hun naasten die zich in de laatste 18 maanden bij ons hebben aangesloten. Ontmoet deskundige internisten, een maatschappelijk werkende en andere patiënten.

Lees meer

Uw zorgpolis voor 2016

2015-11-08

Gewoon mijn huidige verzekering houden of toch overstappen? Enkele praktische hulpmiddelen bij uw keuze.

Lees meer

Cellcept en zwangerschap

2015-11-18

Cellcept (mycofenolaatmofetil) blijkt gevaarlijker bij gebruik voor en tijdens de zwangerschap dan al werd aangenomen.

Lees meer

Vergoedingslijst bereidingen

2015-11-17

De zorgverzekeraars hebben een landelijke vergoedingslijst van apotheekbereidingen vastgesteld die op 1 januari van kracht wordt. Een van de wijzigingen betreft de doseringen van Methotrexaat.

Lees meer

Prof. dr. Cohen Tervaert

2015-11-18

De professor draait nu ook poli in het Maria ziekenhuis te Overpelt, België

Lees meer

Nationale Zorgnummer

2015-11-07

In de knel omdat u geen passende zorg en ondersteuning krijgt? Dan is er nu het Nationale Zorgnummer
0900 - 2356780

Lees meer

Vasculitis in het Erasmus

2015-11-06

Ook de Vasculitis Kenniskaart van het Erasmus MC staat nu on line op expertiseinkaart.nl 

Lees meer

Behçet avond Erasmus

2015-11-06

Ruim 80 deelnemers vonden 29 oktober de weg naar collegezaal 1 van het Erasmus MC voor informatie over Behçet

Lees meer

Nieuw lid CBG

2015-10-02

Annemiek van Rensen is toegevoegd aan het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen voor het Patiënten en consumentenperspectief.

Lees meer

Kenniskaart Meander MC Amersfoort

2015-09-11

Wat kan ik als vasculitispatiëtnt verwachten als ik onder behandeling ben in het Meander MC te Amersfoort?

Lees meer

088 00 22 333

2015-09-01

Met ingang van 1 sept. hebben we een nieuw
telefoonnummer
088 00 22 333 Het wordt bemand door vrijwilligers op werkdagen van 10:00 tot 21:00.

Lees meer

EGPA Studies

2015-08-26

De Amerikaanse patiëntenorganisatie Vasculitis Foundation heeft twee nieuwe projecten gefinancieerd voor onderzoek naar EGPA/(Churg-Strauss)

Lees meer

Meer Aandacht voor Kawasaki

2015-08-18

In nauwe samenwerking met prof. dr. Kuijpers van het Emma Kinderziekenhuis gaan wij onze activiteiten voor deze groep intensiveren.

Lees meer

Transparantie in de zorg

2015-03-03

Helderheid voor de patient over de kwaliteit en de kosten van de zorg. Dat is wat minister Schippers wil in het jaar van de transparantie. 

Lees meer

Second Opinion

2015-01-22

Het aanvragen van een second opinion blijft gewoon verzekerd en er komt ook geen eigen bijdrage in dat verband. 

Lees meer

Cellcept en Myfortic

2014-12-16

Mensen die Cellcept of Myfortic gebruiken of hebben gebruikt, kunnen worden geconfronteerd met ernstige bijwerkingen. Dit schrijven de producenten Roche (Cellcept) en Novartis (Myfortic) in een gezamenlijke brief aan medisch specialisten. 

Lees meer

LSP Meldingen

2014-03-10

Sinds vorige week kunnen patiënten zich abonneren op LSP-meldingen. Zij ontvangen dan automatisch een e-mail als hun medische gegevens beschikbaar worden gesteld of opgevraagd via het LSP. 

Lees meer

Uw mening

Ooit gedacht aan een 2nd opinion?

Bekijk uitslag